Qırımtatarlarnıñ zengin medeniyeti bir sıra facihalı vaqıalar neticesinde mahv olunmaqta. Halqımıznıñ turmuşı, an’aneleri, adetleri aqqında unikal malümatlar ğayıp olması havfı astında buluna. Bu malümatlarnı yañı nesillerge berecek ihtiyarlarımız bu dunyanı terk eteler. Qırım zapt etilüvi, siyasiy rejimlerniñ deñişmesi, totalitarizmniñ tesiri, sürgünlik facihası sebebinden özgün ve ğayet meraqlı qırımtatar an’aneviy medeniyeti bir qaç asır devamında daima iskence altında bulundı, bu künlerde ise yoq olmaqta. Deşetli ki, çoq malümat ve deliller olarnı bilgen ve tasdıq etecek insanlar ile beraber, endi qaytarılmaz.
Zemaneviy şaraitte an’aneviy medeniyetimizge mensüp bu malümatlarnı ve oña has unsurlarnı yazıp almaq, ögrenmek, sistemleştirmek, tiklemekniñ ğayet keskin derecede ihtiyacı bardır. Evelki tecribeler tarihiy tamırlarnıñ, an’ane ve adetlerniñ ögrenilmesi – nesiller arasındaki bağnı qaviyleştirmek, milletimizni assimilâtsiyadan qoramaq, halqımıznı yoq olmaqtan saqlamaq hareketinde birinci ve yekâne usul olğanını köstere.
Qırımtatar sanat muzeyı halimler ve cemahatımıznıñ qoltutuvınen «Qırımtatarlarnıñ an’aneviy medeniyeti: tarih ve zemane» adlı programma hüzerinde çalışıp başlay.
Bu programmanıñ ömürge keçirüv yolunda 2007s. oktâbr 11-de «Qırımtatar an’aneviy medeniyetiniñ ögrenüv, saqlav ve ğayrıdan tikleviniñ aktual meseleleri» adında ilmiy-ameliy konferetsiyanıñ keçirilmesi közde tutula. Konferentsiyanıñ maqsadı – evel zamanlarda yapılğan tetqıqatlarnıñ talili, Programanıñ hesas yönelişlerniñ ve konkret tedbirlerniñ qayd olunması, iş planınıñ tizilmesi.
Bu işniñ devamı olaraq etnografik, tarihiy ve toponimik malümatlarnıñ toplamaq, sistemleştirmek ve hlmiy talilini keçirmek maqsadınen seminarlar, aftada bir kerelik virtual ekskursiyalar ve diger tedbirler ve, ahırı, ilmiy-tetqıqıy ekspeditsiyanıñ ötkerilmesi planlaştırıla.
«Qırımtatar an’aneviy medeniyetiniñ ögrenüv, saqlav ve ğayrıdan tikleviniñ aktual meseleleri» adlı ilmiy-ameliy konferentsiyada iştirak etmek içün tarihçı, ülkeşınas, filolog, arheolog, psiholog, kültürolog, pedagog, adliyeci, politologlar, devlet ve cemahat erbaplapı ve, şu sırada,halqımıznıñ tarihına ve taqdirine pervasız olmağanlar davet etile. Maruzalarnıñ mevzuhiyeti araştırmalar keçirilmesi ve qırımtatar an’aneviy medeniyetini saqlav protsessinde rastkelgen esas problemlerni qayd etmek ve Programma fahaliyetiniñ yönelişleri boyunca konkret tevsiyeler bermek kerek.
Konferentsiya böyle meselelerni kötermekte:
1. qırımtatar an’aneviy medeniyeti ögrenilüv tarinı ve esas menbahaları
2. qırımtatar köy ve şeherleriniñ tarihı: meydanğa kelüvi, efsaneleri, cenk vaqıtı ve halqımız sürgün olunğandan soñ deviri
3. toponimler ve mikrotoponimika
4. diniy ve maneviy an’aneler, inamlar, azizler ve muqaddes yerler
5. edebiyattaki malümatlar
6. arhitektura: turmuş ve diniy binalar
7. folklor, merasimler ve urf-adetler
8. Qırım köy ve şeherlerinıñ foto ve resimlerde tasviri
9. Qırım ve qırımtatarlarnıñ miniatüra, gravüralarda ve bediy resimlerde tasviri
10. Türkiye, Romaniya ve Bulğaristanğa hicretler
Konferentsiyanıñ ötkerilmesinde multimediya prezentatsiya ve virtual ekskursiyalarnıñ keçirilmesi közde tutulmaqta.
Konferentsiya iştirakçileri 2007 senesiniñ setâbr 15–ce, kelecekte materriallar neşir etilmesi içün, ilmiy maruzanıñ metinini Qırımtatar sanat muzeyine yollamaq kerekler. Adresimiz: Simferopol ş.,Çehov soq., 17; bağlanmaq içün telefon: 8(0652) 24-95-32 , e-mail: safiye-ctama@ rambler.ru.
Multimedia prezentatsiyanen yaraştırılğan çıqışnıñ azırlavında yardım kösterilecek. Şunıñ içün 15.09.07-ce fotomaterial ile maruzanıñ metini teslim etilmek kerek.
Teşkiliy komitet
